روش رادیوتراپی، به عنوان یک عامل اساسی در درمان سرطان، با بهرهگیری از پرتوهای انرژی، به دنبال تخریب DNA سلولهای سرطانی و مهار رشد و تکثیر آنهاست.
![](/files/fa/news/1403/6/17/812937_143.jpg)
شفاآنلاین:سلامت>روش
رادیوتراپی،درمانی با انعطافپذیری بالا، در قالبهای مختلفی همچون رادیوتراپی
خارجی، براکیتراپی (داخلی) و رادیوتراپی سیستمیک قابل اجراست. در
رادیوتراپی خارجی، پرتوها از طریق دستگاهی خارج از بدن به سمت تومور هدایت
میشوند، در حالی که در براکیتراپی، منابع رادیواکتیو به صورت موقت یا
دائمی در مجاورت یا داخل تومور قرار میگیرند. رادیوتراپی سیستمیک نیز شامل
تزریق مواد رادیواکتیو به جریان خون است که به شکل خودکار به سلولهای
سرطانی متصل شده و آنها را از بین میبرند.یکی از مزایای برجسته رادیوتراپی، قابلیت آن در درمان طیف وسیعی از سرطانهاست.
به گزارش شفا آنلاین:این روش درمانی میتواند در مراحل مختلف بیماری، از درمان قطعی سرطانهای موضعی تا کنترل علائم سرطانهای پیشرفته و تسکین درد ناشی از متاستاز، نقش موثری ایفا کند. به عنوان مثال، در سرطان پروستات، رادیوتراپی میتواند به عنوان یک گزینه درمانی اولیه برای سرطانهای موضعی یا در ترکیب با جراحی برای سرطانهای پیشرفتهتر استفاده شود. در سرطانهای ریه، رادیوتراپی میتواند به کوچک کردن تومورها و کاهش علائمی مانند سرفه و تنگی نفس کمک کند. همچنین، در سرطانهای مغز، رادیوتراپی میتواند به عنوان یک درمان کمتهاجمی برای تومورهای غیر قابل جراحی یا در ترکیب با جراحی برای تومورهای قابل جراحی مورد استفاده قرار گیرد.
با وجود پیشرفتهای چشمگیر در زمینه رادیوتراپی، این روش درمانی همچنان با چالشهایی همراه است. یکی از این چالشها، عوارض جانبی محتمل ناشی از آسیب به بافتهای سالم اطراف تومور است. این عوارض میتوانند شامل خستگی، مشکلات پوستی، ریزش مو، تهوع و استفراغ، التهاب بافتهای داخلی و در موارد نادر، افزایش خطر ابتلا به سرطانهای ثانویه باشند. با این حال، تکنیکهای پیشرفتهای مانند پرتودرمانی با شدت مدوله شده (IMRT)، پرتودرمانی هدایتشده با تصویر (IGRT) و پروتونتراپی به کاهش این عوارض و افزایش دقت درمان کمک کردهاند. IMRT با تنظیم شدت پرتوها در نقاط مختلف تومور، امکان هدفگیری دقیقتر سلولهای سرطانی و کاهش آسیب به بافتهای سالم را فراهم میکند. IGRT نیز با استفاده از تصاویر لحظهای، موقعیت تومور را در حین درمان کنترل کرده و اطمینان حاصل میکند که پرتوها به طور دقیق به هدف میرسند. پروتونتراپی نیز با استفاده از پروتونها به جای فوتونها، امکان توقف دقیقتر پرتوها در تومور و کاهش آسیب به بافتهای سالم را فراهم میکند، به ویژه در تومورهای نزدیک به اندامهای حیاتی.
انواع رادیوتراپی
رادیوتراپی، به عنوان یک روش درمانی موثر در مبارزه با سرطان، از پرتوهای پرانرژی برای هدف قرار دادن و تخریب سلولهای سرطانی استفاده میکند. این روش درمانی به سه دسته اصلی تقسیم میشود: رادیوتراپی خارجی، رادیوتراپی داخلی (براکیتراپی) و رادیوتراپی سیستمیک. هر یک از این روشها با توجه به نوع سرطان، محل تومور و شرایط بیمار، به صورت مستقل یا در ترکیب با سایر روشهای درمانی مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه به تشریح هر یک از این روشها میپردازیم.
رادیوتراپی خارجی (External Beam Radiotherapy - EBRT)
در رادیوتراپی خارجی، پرتوهای پرانرژی از طریق یک دستگاه خارج از بدن به سمت تومور هدایت میشوند. این روش درمانی رایجترین نوع رادیوتراپی است و میتواند برای درمان طیف وسیعی از سرطانها، از جمله سرطانهای سینه، پروستات، ریه، سر و گردن و مغز، مورد استفاده قرار گیرد. در EBRT، پرتوها از زوایای مختلف به تومور تابانده میشوند تا حداکثر دوز به سلولهای سرطانی رسیده و آسیب به بافتهای سالم اطراف به حداقل برسد. تکنیکهای پیشرفتهای مانند پرتودرمانی IMRT و پرتودرمانی IGRT به افزایش دقت و کارایی این روش درمانی کمک میکنند. به عنوان مثال، در IMRT، شدت پرتوها در نقاط مختلف تومور تنظیم میشود تا دوز بهینه به هر قسمت از تومور برسد و از آسیب به بافتهای سالم جلوگیری شود. در IGRT نیز، تصاویر لحظهای از تومور در حین درمان گرفته میشود تا اطمینان حاصل شود که پرتوها به طور دقیق به هدف میرسند، حتی اگر تومور در طول درمان حرکت کند.
رادیوتراپی داخلی (Brachytherapy)
در براکیتراپی، منابع رادیواکتیو به صورت موقت یا دائمی در مجاورت یا داخل تومور قرار میگیرند. این روش درمانی امکان تابش دوز بالایی از پرتو را به طور مستقیم به سلولهای سرطانی فراهم میکند، در حالی که آسیب به بافتهای سالم اطراف را به حداقل میرساند. براکیتراپی اغلب برای درمان سرطانهای پروستات، دهانه رحم، سینه، پوست، مری و چشم مورد استفاده قرار میگیرد. در براکیتراپی موقت، منابع رادیواکتیو برای مدت زمان محدودی در محل تومور قرار میگیرند و سپس خارج میشوند. در براکیتراپی دائمی، منابع رادیواکتیو به صورت دائمی در محل تومور باقی میمانند و به تدریج خاصیت رادیواکتیویته خود را از دست میدهند. به عنوان مثال، در درمان سرطان پروستات، دانههای رادیواکتیو به طور دائمی در پروستات کاشته میشوند تا سلولهای سرطانی را از بین ببرند.
رادیوتراپی سیستمیک (Systemic Radiotherapy)
در رادیوتراپی سیستمیک، مواد رادیواکتیو به جریان خون تزریق میشوند. این مواد به طور انتخابی به سلولهای سرطانی متصل شده و آنها را از بین میبرند. رادیوتراپی سیستمیک اغلب برای درمان سرطانهای تیروئید، لنفوم، سرطان پروستات پیشرفته و متاستازهای استخوانی مورد استفاده قرار میگیرد. به عنوان مثال، در درمان سرطان تیروئید، ید رادیواکتیو به بیمار خورانده میشود. ید رادیواکتیو توسط سلولهای تیروئید جذب میشود و سلولهای سرطانی تیروئید را از بین میبرد. در درمان متاستازهای استخوانی نیز، مواد رادیواکتیو به جریان خون تزریق میشوند و به استخوانهایی که تحت تأثیر سرطان قرار گرفتهاند متصل میشوند و درد را کاهش میدهند.
رادیوتراپی: سلاحی قدرتمند در مبارزه با انواع سرطان
رادیوتراپی انقلابی در درمان سرطانهای نادر و پیچیده
در نهایت، رادیوتراپی به عنوان یک ابزار قدرتمند در درمان سرطان، به تنهایی یا در ترکیب با سایر روشهای درمانی مانند جراحی، شیمیدرمانی و ایمونوتراپی، به بهبود کیفیت زندگی بیماران و افزایش شانس بهبودی آنها کمک میکند. با پیشرفتهای مداوم در زمینه تکنولوژی و تحقیقات، آینده رادیوتراپی نویدبخش درمانهای موثرتر، دقیقتر و با عوارض جانبی کمتر است. این پیشرفتها شامل توسعه تکنیکهای جدید تصویربرداری برای شناسایی و هدفگیری دقیقتر تومورها، استفاده از هوش مصنوعی برای بهینهسازی برنامهریزی درمان و توسعه داروهای جدید برای افزایش حساسیت سلولهای سرطانی به پرتودرمانی میشود. با این پیشرفتها، رادیوتراپی به عنوان یک ابزار حیاتی در مبارزه با سرطان، به طور فزایندهای نقش موثرتری در درمان این بیماری پیچیده ایفا خواهد کرد.