میل به خوردن یخ در کودک را جدی بگیرید
شفاآنلاین »سلامت» یک فوق تخصص بیماریهای گوارش میگوید: مصرف آب بسیار سرد مخصوصا همراه با غذا باعث کاهش کارایی دستگاه گوارش میشود و میتواند جذب مواد غذایی را مختل کند. این وضعیت در بلندمدت ممکن است منجر به بروز مشکلاتی مثل کبد چرب شود.
به گزارش شفاآنلاین خیلی از کودکان و حتی تعدادی از بزرگسالان عاشق خوردن آب یخ و اصطلاحا تگرگی هستند. به خصوص بعد از فعالیت بدنی و بازی و حتی در فصل زمستان. اما متخصصان میگویند ورود ناگهانی یخ و آب سرد به دهان و معده چیزی شبیه یک «شوک حرارتی کوچک» است. شوکی که ممکن است در بدن سالم فرد بزرگسال بیاثر باشد، اما در بدن کودک همیشه بیهزینه نیست و عوارضی دارد.
وقتی بدن دچار شوک میشود
خوردن آب سرد در شرایط خاص میتواند اثرات فیزیولوژیک قابل توجهی بر بدن بگذارد. مخصوصا در کودکان، سالمندان و افرادی که دچار مشکلات گوارشی، تنفسی یا عصبی هستند. موضوع این است که بدن انسان برای حفظ دمای مرکزی خود، روی یک سیستم تنظیم بسیار دقیق کار میکند. دمای طبیعی بدن حدود ۳۷ درجه سانتیگراد است و وقتی مایع بسیار سرد وارد دهان و معده میشود، بدن ناچار است بلافاصله برای جبران اختلاف دما واکنش نشان دهد. این واکنش شامل انقباض عروق، کاهش موقت جریان خون در دستگاه گوارش و تحریک گیرندههای عصبی دهان، حلق و معده است.
در یک فرد بزرگسال سالم، این تغییرات معمولا بیخطرند اما در کودکان که سیستم تنظیم دمای بدن هنوز به بلوغ کامل نرسیده، همین واکنشها میتوانند شدید و آزاردهنده باشند.
از کاهش جذب مواد غذایی تا احتمال ابتلا به کبد چرب
نوشیدن آب بسیار سرد برای بعضی از گروهها بیش از دیگران مشکلساز است: کودکان خردسال، سالمندان، افراد مبتلا به رفلاکس معده، زخم معده، روده تحریکپذیر، آسم و میگرن. در افراد مبتلا به میگرن حتی تماس ناگهانی آب سرد با سقف دهان میتواند باعث سردرد شدید شود؛ پدیدهای که به «سردرد بستنی» معروف است.
یکی از شایعترین پیامدهای نوشیدن آب بسیار سرد، بروز اختلالات گوارشی خفیف تا متوسط است؛ از دلدرد و نفخ گرفته تا احساس سنگینی معده و حتی اسهال. آب بسیار سرد باعث کاهش موقت حرکات طبیعی معده و روده میشود. این یعنی روند هضم کندتر پیش میرود و در برخی افراد، بهخصوص کودکان و کسانی که دچار سندروم روده تحریکپذیر هستند، این مساله میتواند به درد شکم و نفخ منجر شود. به زبان سادهتر، دستگاه گوارش برای کارکرد طبیعی به دمای نسبتاً پایدار نیاز دارد.
دکتر ایرج خسرونیا، فوق تخصص گوارش و کبد در این زمینه میگوید: «افرادی (چه بزرگسالان و چه کودکان) که تمایل زیادی به خوردن یخ یا نوشیدن آب بسیار سرد دارند، در برخی موارد ممکن است دچار کمخونی یا فقر آهن باشند و این رفتار میتواند یکی از نشانههای این مشکل باشد. پس حتما باید بررسی شود.»
او یکی از مهمترین عوارض نوشیدن آب یخ به خصوص همراه غذا را اختلال در فرآیند هضم و جذب عنوان میکند و توضیح میدهد: «مصرف آب بسیار سرد یا اصطلاحا آب یخ مخصوصا همراه با غذا باعث کاهش کارایی دستگاه گوارش میشود و میتواند جذب مواد غذایی را مختل کند. این وضعیت در درازمدت ممکن است زمینهساز بروز مشکلاتی مانند سوءجذب و حتی افزایش خطر کبد چرب شود.»
این فوق تخصص گوارش تأکید میکند که دمای آب نقش مهمی در سلامت گوارش دارد: «نوشیدن آب خیلی سرد یا آب یخ چه در بزرگسالان و چه در کودکان توصیه نمیشود. این عوارض در کودکان به دلیل حساستر بودن سیستم گوارشی میتواند شدیدتر باشد و اگر این عادت از سنین پایین شکل بگیرد، احتمال بروز مشکلات متابولیک مانند کبد چرب در سالهای بعد افزایش پیدا میکند. درواقع مضرات مصرف مداوم یخ و آب سرد در سنین کودکی بیشتر است. به خصوص در زمینه کبد چرب.»
آب یخ میتواند باعث سکته شود؟
این پزشک در پاسخ به این پرسش که آیا نوشیدن آب یخ میتواند باعث سکته شود یا نه، توضیح میدهد: «مصرف آب یخ به طور مستقیم باعث سکته نمیشود، اما در کسانی که بیماریهای قلبی، ریوی یا فشار خون دارند، ورود ناگهانی مایع بسیار سرد به بدن میتواند واکنشهای عصبی ایجاد کند و در موارد نادر منجر به ناراحتیهای قلبی شود.»
خوردن آب سرد بعد از بازی و ورزش ممنوع
یکی از حساسترین موقعیتها برای نوشیدن آب یخ، بلافاصله بعد از فعالیت بدنی شدید است. در این حالت، بدن داغ است، ضربان قلب افزایش یافته و رگها گشاد شدهاند و ورود ناگهانی مایع بسیار سرد میتواند باعث «شوک حرارتی خفیف» در فرد شود؛ حالتی که با سرگیجه، دلپیچه، تهوع و در موارد نادر، تپش قلب همراه است.
دکتر خسرونیا تاکید میکند که «بعد از بازی یا ورزش، بهترین انتخاب نوشیدن آب خنک ملایم است، نه آب یخ. دمای آب باید در حدی باشد که بدن را به تدریج خنک کند، نه این که باعث شوک حرارتی شود.»
متخصصان طب ورزشی هم هشدار میدهند که نوشیدن آب خیلی سرد بلافاصله بعد از ورزش میتواند باعث اسپاسم معده و حتی اختلال موقت در ریتم قلب شود. بنابراین بهترین انتخاب، آب خنک ملایم یا همدمای محیط است، نه آب یخ.
این مساله در کودکان اهمیت بیشتری دارد. چون تنظیم فشار خون و ضربان قلب در آنها سریعتر دچار نوسان میشود. از سوی دیگر، عادت برخی کودکان به جویدن یخ فقط یک بازی ساده نیست. این رفتار میتواند به مینای دندان آسیب بزند، باعث ترکهای ریز دندانی شود و در برخی موارد نشانه یک مشکل پنهان باشد. مثل همان کمخونی که دکتر خسرونیا اشاره کرد.
