هوسهای ذهن مضطرب
شفاآنلاین »سلامت» خیلی از ما وقتی روزهای پراسترس و پرتنشی را ازسر میگذرانیم، ناخواسته سراغ خوردن خوراکیهای شیرین میرویم؛ شکلات، شیرینی، کیک، بیسکویت و حتی خوراکیهایی که در شرایط معمولی و عادی هوس نمیکنیم. اما چرا ذهن و بدن ما در مواجهه با اضطراب، این خوراکیها را انتخاب میکند؟ متخصصان تغذیه معتقدند این نوع خوردن بیشتر از آنکه ناشی از گرسنگی واقعی باشد، واکنشی است به احساس منفی و تلاشی برای رهایی موقت از آن. در چنین شرایطی مغز بهدنبال جبران ناراحتی میرود و غذاهای شیرین با فعالکردن مسیرهای پاداش، نوعی تسکین کوتاهمدت ایجاد میکنند.
فعالیت سیستم پاداشدهی مغز
به گزارش شفاآنلاین مطهره شریفی، روانشناس، در اینباره میگوید: «از دید روانشناختی، مغز انسان همیشه دنبال پاداش است. در شرایط استرس، بدن هورمونهایی مثل کورتیزول را آزاد میکند که احساس فشار و نگرانی را افزایش میدهند و مغز برای کاهش این فشار بهدنبال راهی سریع و مطمئن برای آرامکردن خود میشود.» مصرف قند و شیرینیها سطح دوپامین، یعنی هورمون لذت را بالا میبرد و برای لحظاتی کوتاه اضطراب را کم میکند. در واقع بین کورتیزول و سیستم پاداش مغز ارتباط وجود دارد و همین ارتباط میل به خوردن غذاهای بسیار خوشمزه و شیرین را تقویت میکند.
مسکن موقت
اما ماجرا فقط به مغز محدود نمیشود. بدن هم نقش مهمی دارد. استرس میتواند متابولیسم را تغییر دهد و باعث نوسان سطح قند خون شود. این نوسان حس گرسنگی کاذب یا هوس شیرینی ایجاد میکند و بدن تصور میکند به انرژی فوری نیاز دارد، درحالیکه مشکل اصلی اضطراب است، نه کمبود کالری. سارا مومنی، متخصص تغذیه توضیح میدهد: «خوردن خوراکیهای شیرین و فرآوریشده در کوتاهمدت میتواند خلقوخو را یکیدو ساعت بهتر کند، اما این احساس آرامش موقتی است و در نهایت فرد وارد چرخهای معیوب میشود؛ چرخه استرس، خوردن شیرینی، آرامش موقت و بازگشت دوباره استرس و هوس غذا.»
عادت نکنید
نگرانی اصلی زمانی آغاز میشود که این رفتار از یک واکنش موقت به یک عادت همیشگی تبدیل شود. اگر فشارهای زندگی ادامهدار باشند، بدن و ذهن به این پاسخ عادت میکنند و به جای مدیریت سالم استرس، بارها و بارها سراغ خوراکیهای شیرین میروند. شریفی هشدار میدهد: «خطر این چرخه فقط افزایش وزن یا مشکلات متابولیک نیست؛ خوردن برای آرامکردن اضطراب، مانع یادگیری مهارتهای سالم مدیریت استرس میشود و فرصت یافتن راهکارهای واقعی را از ما میگیرد.» بهگفته شریفی، سرزنشکردن خودمان کمکی نمیکند. مهم این است که بفهمیم این رفتار طبیعی است و نخستین قدم برای شکستن این چرخه، آگاهی از رابطه بین استرس و انتخابهای غذایی است.
راههای شکستن چرخه
تنفس عمیق و حرکت بدنی کوتاه
جایگزینهای سالم مثل میوه، آجیل، شکلات تلخ
حذف خوراکیهای مضر از دسترس و عدمخرید آنها
آگاهی از تفاوت گرسنگی واقعی و احساسی
