آیندهای که خیلی دور به نظر میرسد
شفاآنلاین »جامعه» اعتراضها در هفته گذشته برگزار شده و از منظرهای مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. جامعهشناسان بر این باورند که امید به آینده، موتور محرک و هدایتکننده انرژی جامعه است. این امید است که جامعه را به مشارکت در امور مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ترغیب میکند.
به گزارش شفاآنلاین در یک فضای دارای ثبات نسبی است که افراد به عنوان کوچکترین اجزای تشکیلدهنده جامعه، میتوانند برای آینده و اهدافی که وجود دارد، دست به برنامهریزی بزنند. اما امروز دغدغه اصلی، سقوط لحظهای ارزش پولی است که در حساب افراد وجود دارد. گاهی یک واحد سیاسی درگیر مشکلات است اما راهی برای بیرونرفتن از این شرایط پیدا میکند. مثلا در قالب انتخابات آزاد، جریان سوسیالدموکرات جای خود را به یک جریان راست میدهد یا وزن آنها در ائتلافها تغییر میکند. اما درصورتیکه این نگاهها از کارکرد بیفتند، وضعیت یک جامعه با بحران مواجه میشود؛ چون راهی پیش پای آن جامعه نمیگذارد. شاید بتوان در این زمینه از صحبتهای اخیر عباس کاظمی، جامعهشناس، در برنامه اکنون استفاده کرد. او در بخشی از صحبتهایش راجع به وضعیت زندگی اجتماعی در ایران گفت: «اکنونِ ما نه گذشته دارد و نه آینده.
مردم ناچارند در لحظه اضطراری زندگی کنند، نه در لحظه آگاهانه. این وضعیت، تجربه را فقیر و زندگی را تعلیقی میکند». کاظمی همچنین تأکید کرد جامعه در وضعیت «انتظار دائمی» قرار گرفته است: «ما دیگر قصهای معتبر برای آینده نداریم. در گذشته، روایتهایی وجود داشت که جامعه را به حرکت وامیداشت، اما امروز این توان روایتسازی تضعیف شده است». نگاهی به اخبار رخدادهای یک هفته گذشته نشان میدهد در الگوی مرکز و پیرامون، اعتراضات و درگیریها بیشتر به شهرهای کوچک، پیرامونی و مناطق کمبرخوردار مربوط میشود. گاهی حتی در اخبار نام شهرهایی شنیده میشود که تاکنون به گوش عموم جامعه ایران نرسیده بود. این وقایع اگرچه هنوز صورت مشخص اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی مانند اعتراضات گذشته ندارد، اما پدیدهای واجد بررسی و مطالعه است. حسین راغفر، اقتصاددان و استاد دانشگاه الزهرا، ۱۷ تیر ۱۴۰۳ در یک سخنرانی با تأکید بر وجود نابرابری در کشور گفته بود: «این نابرابریها فقط در دسترسی به فرصتها و منابع نیست، بلکه شاهد نابرابری در توزیع امید هستیم. جوانان ما امید به آینده را از دست دادهاند و فکر میکنند هیچ مرجع و ملجایی اصلا به فکر آنها نیست. این موضوع، مهمترین مسئله کانونی امروز جامعه ماست که اگر به آن توجه نشود، قطعا وضعیت بهمراتب بدتر خواهد شد. مسئله نابرابری از محوریترین پدیدههایی است که بهشدت ثبات سیاسی را تهدید میکند. متأسفانه ما هیچ نشانهای را هم از سوی حاکمیت برای رفع این نابرابریها نمیبینیم».
