اسیر اضطراب نشوید

شفاآنلاین »سلامت» قرار گرفتن در معرض تصاویر و صحنه‌های دلخراش می‌تواند باعث بروز اختلالات روانی جدی ازجمله «اختلال استرس پس از سانحه» شود، به همین دلیل وزارت بهداشت هشدار می‌دهد که از مواجهه با چنین تصاویری خودداری کنید. محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در این‌باره گفته: «در شرایط پراسترس، به‌ویژه زمانی که اتفاقات خارج از تجربیات روزمره رخ می‌دهد، فرد ممکن است دچار علائم روانی ناخوشایندی شود و اگر تداوم داشته باشد به مشکلات شدید روانی منجر می‌شود. به همین دلیل خانواده‌ها باید آگاه باشند که حتی مشاهده تصاویر و فیلم‌های دلخراش می‌تواند برای روان انسان آسیب‌زا باشد و باعث ایجاد یا تشدید اختلالات مرتبط با تروما شود.» تحقیقات روانشناسی هم نشان داده تماشای مکرر و پی‌درپی تصاویر تروما‌زا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌تواند واکنش‌های استرسی جدی در افراد ایجاد کند یا عوارضی ازجمله اضطراب، کابوس، ترس‌های ناگهانی، حساسیت شدید نسبت به محرک‌ها و اختلال در عملکرد روزمره را به همراه داشته باشد.

PTSD جدی است

به گزارش شفاآنلاین شالبافان درباره مفهوم تروما یا ضربه روانی می‌گوید: «این رویداد فراتر از تجربیات معمول زندگی است و می‌تواند افراد در هر سنی را تحت‌تأثیر قرار دهد. کودکان، نوجوانان و جوانان هم بیشتر در معرض آسیب‌های ناشی از تروما هستند و ممکن است علائم متفاوتی نشان دهند.» به‌گفته مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت «اگر این علائم بیش از یک‌ماه ادامه داشته باشد ممکن است به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)  تبدیل شود.» کارشناسان سلامت روان همواره تأکید کرده‌اند که PTSD پس از مواجهه مستقیم یا حتی غیرمستقیم با یک رویداد شدیدا آسیب‌زا ایجاد می‌شود که می‌تواند شامل صحنه‌های خشونت‌آمیز، تصاویر دلخراش، جنگ، زلزله، تصادف، تهدید به مرگ یا مشاهده صدمه دیدن دیگران باشد. به همین دلیل شالبافان بر ضرورت مداخله تخصصی روانشناختی و روانپزشکی تأکید و عنوان می‌کند: «مراجعه بموقع برای درمان، به‌ویژه در گروه‌های پرخطر مانند نوجوانان و جوانان اهمیت دارد چون گاهی فرد، انگیزه کافی برای درمان ندارد و در این شرایط حمایت اطرافیان، دوستان و خانواده می‌تواند بسیار تعیین‌کننده باشد.»‌

چه باید کرد؟ 
البته که گاهی مواجهه با چنین تصاویری اجتناب‌ناپذیر است و برخی به‌شکل تصادفی در معرض محتوای دلخراش و ناراحت‌کننده قرار می‌گیرند. شبنم مقتدری، نایب‌رئیس کمیته روانشناسی اینسکو و مدرس دانشگاه دراین‌باره به همشهری می‌گوید: «یکی از موارد بسیار مهم در این‌باره پیشگیری است؛ اینکه دیدن اخبار، فیلم‌ها و بازی‌هایی که فرد در حال تجربه‌های هیجان منفی است، محدود شود. حتی می‌توانید از کسانی که چنین محتواهایی را برای شما ارسال می‌کنند بخواهید که این کار را انجام ندهند و مواجهه با عوامل استرس‌زا را محدود کنید.»‌ او ادامه می‌دهد: «اگر به هر دلیلی هم فرد با این موارد مواجه شد، تلاش کند به آن رنج و تروما معنا ببخشد و بر تغذیه، خواب، ورزش، مدیریت استرس، روابط شخصی و شغلی، برنامه روزمره او تأثیر کمی داشته باشد. درصورتی که این افکار و احساسات آسیب‌زا بیش از یک ‌ماه با فرد همراه بود و عملکرد روزمره‌اش را مختل کرد، مراجعه به روانشناس و روان‌درمانگر توصیه می‌شود. حمایت‌های روانی از سوی خانواده و نزدیکان هم در این شرایط مانند زمان کرونا اهمیت بسزایی دارد.»‌

2سامانه 
 4030(وزارت بهداشت) و ۱۴۸۰ (سازمان بهزیستی) خدمات مشاوره‌ای آنلاین در حوزه سلامت روان ارائه می‌کنند. 

علائم تروما
گوش‌به‌زنگی مداوم، اختلال در خواب و دیدن کابوس‌های مرتبط با حادثه، اجتناب از مکان‌ها یا نشانه‌های یادآور واقعه آسیب‌زا، بروز کرختی هیجانی، کاهش احساسات و افت عملکرد درصورت تداوم شرایط 

علائم PTSD 
خاطرات مزاحم، کابوس‌های مرتبط با حادثه، اجتناب از یادآورهای رویداد، احساس بیقراری، اضطراب زیاد یا تحریک‌پذیری، مشکل در خواب تمرکز و واکنش‌های شدید هیجانی به محرک‌ها