
شفاآنلاین »سلامت اسپرم تا چند روز قدرت باروری دارد یکی از سؤالات رایج در زمینه باروری و پیشگیری از بارداری ناخواسته است. اسپرم پس از انزال در بدن زن، در دستگاه تناسلی (شامل واژن، دهانه رحم، رحم و لولههای فالوپ) میتواند زنده بماند و قدرت باروری خود را حفظ کند. در شرایط مطلوب (بهویژه در زمان نزدیک به تخمکگذاری که مخاط دهانه رحم اسیدیته کمتری دارد و محیط دوستانهتری فراهم میکند)، اسپرم میتواند تا ۵ روز زنده بماند و قادر به بارور کردن تخمک باشد. با این حال، میانگین زنده ماندن حدود ۳ روز است و اغلب اسپرمها در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول بیشترین تحرک و قدرت باروری را دارند. این ویژگی باعث میشود پنجره باروری زن (fertile window) تا ۵ روز قبل از تخمکگذاری به علاوه روز تخمکگذاری ادامه یابد. این مقاله دکترتو با هدف بررسی دقیق مدت زمان زنده ماندن اسپرم، عوامل مؤثر بر قدرت باروری آن و اهمیت زمانبندی رابطه جنسی تدوین شده است تا زوجین بتوانند با آگاهی بیشتر برنامهریزی کنند.
به گزارش شفاآنلاین مطالعات نشان میدهند که اسپرم به طور متوسط ۳ تا ۵ روز پس از انزال یا وارد شدن به سیستم تناسلی زن زنده میماند. این مدت به مرحله چرخه قاعدگی زن بستگی دارد. اگر اسپرم در زمان مناسب وارد بدن زن شود (یعنی زمانی که مخاط دهانه رحم برای اسپرم مناسب است)، تخمک تنها ۱۲–۲۴ ساعت زنده است، بنابراین زنده ماندن اسپرم تا ۵ روز پنجره باروری را گسترش میدهد.
برای افزایش طول عمر اسپرم و شانس لقاح، چند عامل مهم باید رعایت شود. برای مثال زمان رابطه جنسی نقش کلیدی دارد و بهتر است در پنجره باروری زن (یعنی حدود پنج روز قبل از تخمکگذاری و خود روز تخمکگذاری) انجام شود. علاوه بر این، کیفیت اسپرم مرد از نظر تعداد، شکل و تحرک و همچنین سلامت دستگاه تناسلی زن نیز تاثیر زیادی بر بقای اسپرم و امکان لقاح دارند
در زمان تخمکگذاری، مخاط دهانه رحم در این دوره شفاف، کشدار و قلیاییتر میشود تا از اسپرم محافظت و حرکت آن را تسهیل کند. در حالت عادی، مخاط کمی کدر و غلیظ است، اما در این دوره، شرایط برای زنده ماندن و حرکت اسپرم ایدهآل میشود. علاوه بر این، دهانه رحم دارای کانالهای کوچکی است که در دوران تخمکگذاری فعالتر هستند. این کانالها میتوانند اسپرم را به طور موقت نگه دارند و به مرور آزاد کنند، چیزی که شانس لقاح را بیشتر میکند.
در خارج از بدن، اسپرم روی سطوح خشک یا در معرض هوا معمولاً در عرض چند دقیقه تا ۳۰ دقیقه میمیرد. در حقیقت اسپرم برای بقا به محیط گرم و مرطوب (همچون محیط داخل بدن زن) نیاز دارد. بنابراین وقتی در معرض هوا یا سطوح سرد و خشک (مانند لباس) قرار میگیرند، مایع منی به سرعت خشک میشود و در نتیجه اسپرمها خیلی سریع از بین میروند.
جالب است بدانید که طول عمر اسپرم و قدرت باروری آن بسته به عوامل مختلف میتواند کاهش یا افزایش یابد. داشتن سبک زندگی سالم، دوری از مواد شیمیایی و عوامل محیطی مضر، و جلوگیری از گرمای بیش از حد مانند استفاده از وان داغ و سونا (که در عملکرد طبیعی بیضهها تداخل ایجاد میکند) میتواند مدت زمان زنده ماندن اسپرم را در دستگاه تناسلی مردان افزایش دهد.
در مقابل، عواملی مانند مصرف الکل و دخانیات، استرس و اضطراب، اضافهوزن و قرار گرفتن مداوم در معرض گرمای شدید، نقش مهمی در کاهش طول عمر و کیفیت اسپرم و ناباروری در مردان دارند.