واردکنندگان حاضر به واردکردن دارو نیستند

شفاآنلاین »سلامت» اگر قیمت‌گذاری دولتی منصفانه نباشد یا سود تولید کافی نباشد، شرکت‌های داخلی از تولید برخی داروها صرف‌نظر می‌کنند. این مسئله موجب کمبود در بازار و وابستگی بیشتر به واردات می‌شود. در نهایت بیماران آسیب‌پذیرترین قشر خواهند بود. کمبود یا گرانی دارو باعث می‌شود برخی بیماران نتوانند داروهای ضروری خود را تهیه کنند و مصرف آن را قطع کنند. این موضوع سلامت فردی را به خطر می‌اندازد و هزینه درمان‌های بعدی را چند برابر می‌کند. در بیماری‌های مزمن یا اورژانسی این مشکل حتی می‌تواند مرگ‌آفرین باشد.

به گزارش شفاآنلاین کارشناسان حوزه سلامت معتقدند با توجه به افزایش قیمت مواد اولیه دارو هیچ تولیدکننده‌ای حاضر به واردات دارو نیست همین موضوع عاملی برای گرانی شدید دارو خصوصا در سال آینده است.

موضوع کمبود دارو و گران بودن برخی اقلام داروها دغدغه اصلی بیماران در کشور محسوب می‌شود، چالش‌هایی که در چند سال اخیر همچنان مطرح بوده و کارشناسان نیز هشدار می‌دهند که در این زمینه در وضعیت بحرانی قرار داریم. بسیاری از کارشناسان حوزه دارو بر این باورند که یکی از اصلی‌ترین دلایل گرانی دارو، افزایش هزینه مواد اولیه، حمل‌ونقل و انرژی است. بسیاری از مواد اولیه دارویی از کشورهای خارجی وارد می‌شوند و نوسانات ارزی باعث چند برابر شدن هزینه‌ها می‌شود. کارخانه‌ها نیز برای جبران این هزینه‌ها قیمت نهایی دارو را افزایش می‌دهند.

بیش از نیمی از مواد اولیه دارویی در بسیاری از کشورها وارداتی است. این موضوع باعث می‌شود هرگونه تحریم تاثیر شدیدی بر آن کشور بگذارد و به سرعت باعث کمبود دارو یا افزایش قیمت شود، به‌ویژه در مورد داروهای تخصصی و بیماران خاص. البته کمبود و گرانی دارو رابطه مستقیم با نرخ ارز دارد. وقتی ارزش پول ملی کاهش می‌یابد، شرکت‌های دارویی توان خرید مواد اولیه را از دست می‌دهند. حتی اگر دارو تولید شود، قیمت آن بسیار بالا خواهد بود و بیماران مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگین می‌شوند. در برخی موارد دارو در کشور موجود است، اما به دلیل ضعف در سیستم توزیع یا احتکار توسط برخی مراکز، در دسترس بیماران قرار نمی‌گیرد و نبود سیستم شفاف توزیع، زمینه ایجاد بازار سیاه و افزایش غیرقانونی قیمت‌ها را فراهم می‌کند.

وقتی دارویی در یک کشور ارزان‌تر از کشورهای همسایه است، افراد سودجو آن را خریداری و به خارج قاچاق می‌کنند. این کار باعث کمبود داخلی دارو و فشار بر سیستم درمانی می‌شود. در نتیجه دولت مجبور می‌شود واردات بیشتری انجام دهد که هزینه‌ها را بالا می‌برد.

اگر قیمت‌گذاری دولتی منصفانه نباشد یا سود تولید کافی نباشد، شرکت‌های داخلی از تولید برخی داروها صرف‌نظر می‌کنند. این مسئله موجب کمبود در بازار و وابستگی بیشتر به واردات می‌شود. در نهایت بیماران آسیب‌پذیرترین قشر خواهند بود. کمبود یا گرانی دارو باعث می‌شود برخی بیماران نتوانند داروهای ضروری خود را تهیه کنند و مصرف آن را قطع کنند. این موضوع سلامت فردی را به خطر می‌اندازد و هزینه درمان‌های بعدی را چند برابر می‌کند. در بیماری‌های مزمن یا اورژانسی این مشکل حتی می‌تواند مرگ‌آفرین باشد.

با افزایش قیمت دارو، بیمه‌ها تحت فشار مالی قرار می‌گیرند و ممکن است پوشش برخی داروها را حذف کنند یا سهم پرداختی بیمار را بالا ببرند. همچنین بیمارستان‌ها برای تأمین داروی بیماران با مشکل بودجه مواجه می‌شوند و کیفیت خدمات کاهش می‌یابد. وقتی مردم بارها با کمبود دارو یا قیمت‌های غیرمنطقی مواجه می‌شوند، اعتمادشان به سیستم دارویی و تصمیم‌گیران کاهش می‌یابد. این بی‌اعتمادی می‌تواند باعث نگرانی، انبار کردن دارو توسط مردم و ایجاد بحران‌های جدید شود.

برای حل این چالش‌ها نمی‌توان فقط به واردات مقطعی یا مسکّن‌های کوتاه‌مدت اکتفا کرد. توسعه تولید داخلی، ثبات ارزی، شفافیت در توزیع، حمایت از بیماران خاص و همکاری بین‌المللی ضروری است. تنها با برنامه‌ریزی دقیق و پایدار می‌توان کمبود و گرانی دارو را کنترل کرد.

در پی افزایش مراجعات بیماران به داروخانه‌ها و گزارش‌های متعدد از کمبود برخی اقلام دارویی، بررسی میدانی وضعیت تأمین دارو در سطح مراکز عرضه، ضرورت یافته است.در این بخش، مجموعه‌ای از روایت‌های مستند بیماران و شهروندان ارائه می‌شود که بیانگر چالش‌های موجود در تهیه داروهای ضروری، تفاوت اثربخشی میان نمونه‌های داخلی و خارجی، و تأثیر نوسانات بازار بر دسترسی عمومی به خدمات دارویی است. این گزارش مردمی، تصویری واقعی از شرایط جاری در داروخانه‌ها و دغدغه‌های روزمره بیماران ترسیم می‌کند.

وقتی دارویی در سطح شهرستان، استان یا کشور با کمبود مواجه می‌شود برخی مراجعان با ارائه نسخ حاوی اقلام با تعداد بیش از نیاز یک دوره مصرف خود باعث بروز مشکلاتی می‌شود.

روزانه شاهد اعتراضات بسیاری از سوی بیماران هستیم؛ برای مثال به خاطر کمبود داروهایی مثل انسولین، داروی ضروری برای بیماران است اعتراضاتی وجود دارد. در برهه‌ای کمبود داروی پرامی پکسول باعث شد یک بیمار مبتلا به ناراحتی پای بیقرار که نیاز ضروری به دارو داشت بگوید چند شب است خواب و خوراک ندارد و داروخانه را مقصر می‌دانست، چون حلقه انتهایی توزیع و تحویل دارو داروخانه است. در مواردی که دارویی در داروخانه موجود نیست و نایاب است بیمار به گمان اینکه داروخانه عمدا دارو را نمی‌دهد با بیان این جمله که هر چقدر هزینه‌اش می‌شود من پرداخت می‌کنم، خستگی ناشی از تمام این ناملایمات را در ذهن و تن پرسنل داروخانه دو چندان می‌کنند، زیرا زنجیره این عدم مدیریت‌ها در سطح کشور و بویژه استان موجب می‌شود یک داروساز در نظر بیمار در حد یک دلال سلامت تنزل پیدا کند.

رئیس سازمان غذا و دارو با تاکید بر اینکه تعداد داروهایی که در بازار با کمبود مواجه می‌شود؛ ممکن است روزانه تغییر کند، می گوید ما باید سعی کنیم روی داروهای اصلی و حیاتی کشور کمترین چالش و کمبود را داشته باشیم. برای این منظور، باید به حل مشکل نقدینگی شرکت‌های دارویی اولویت دهیم. البته اگر مشکل نقدینگی حل نشود، با مشکلات عدیده‌ای در حوزه دارو مواجه خواهیم شد و ممکن است شاهد تشدید کمبود داروهای اساسی و حیاتی در کشور باشیم. هرگونه تأخیر در فرآیندهای نظارت و تأمین دارو، تجهیزات پزشکی و فراورده‌های سلامت، می‌تواند آسیب‌های جدی به سلامت جامعه وارد کرده و موجب اختلال در چرخه سلامت شود. بنابراین، ضروری است که سازمان غذا و دارو با حمایت از این فعالان و تسهیل فرآیند صدور مجوزها و رفع موانع اجرایی، در کنار آنها باشد.

همایون سامه‌یح نجف‌آبادی اظهار کرد: «ارز ترجیحی که دولت قرار است در قالب جراحی اقتصادی ارائه کند، نظرین مطلوبی نبوده و آسیب‌زا است. به نظر می‌رسد با توجه به افزایش قیمت مواد اولیه دارو هیچ تولیدکننده‌ای حاضر به واردات دارو نیست همین موضوع عاملی برای گرانی شدید دارو خصوصا در سال آینده است.

وی افزود: «واردکنندگان همگی دست نگه داشته تا بازار به ثبات برسد. در نتیجه ممکن است در کشور با کمبود دارو مواجه شویم. البته اکنون قیمت دارو افزایش چندانی نداشته اما همان طور که گفتیم ممکن است در سال آینده افزایش چشمگیری داشته باشد.

براساس نظرات کارشناسان و مسئولان به نظر می‌رسد کمبود دارو دیگر یک چالش صرفاً در حوزه تولید نیست، بلکه ناشی از یک اخلال ساختاری در کل زنجیره اقتصاد سلامت است که نیازمند همسویی و همکاری فوری بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه، و سازمان‌های بیمه‌گر برای حل چالش‌های مالی و ارزی است.