کد خبر: ۳۸۳۴۰۵
تاریخ انتشار: ۱۱:۰۰ - ۰۹ مهر ۱۴۰۵ - 2026October 01
علی‌محمد نمازی

بحران تصمیم‌گیری در روزگار جنگ و تحریم

امروز در حالی که حتی این کشورهای دوست نیز بر لزوم پایبندی به همکاری‌های بین‌المللی در حوزه هسته‌ای تاکید دارند، گروهی از اصطلاحی عجیب همچون «استقلال کامل هسته‌ای» سخن می‌گوید و مجلس نیز در همان سو پیش می‌رود؛ مسیری که روشن نیست اگر در آن گام بزند، به‌واقع قادر به بازگشت خواهد بود یا نه!

شفاآنلاین »جامعه» اوضاع بحرانی است؛ آن هم در حالی که وقتی به اخباری که از کانال‌های مختلف در حوزه‌های گوناگون شنیده می‌شود، توجه می‌کنیم چنین به‌‎نظر می‌رسد که مسوولان و مجموعه حاکمیت یا اساسا به تعاملات و مناسبات جهانی تسلط ندارند یا به دلایلی که نه برای افکار عمومی و نه حتی برای کارشناسان و نخبگان قابل‌درک است، مواضع ترامپ، نتانیاهو و دیگر مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی را جدی نمی‌گیرند؛ وضعیتی که عملا منجر به شکل‌گیری یکی از پیچیده‌ترین و خطرناک‌ترین بحران‌های حکمرانی یعنی «بحران تصمیم‌گیری» شده است!

واقعیت این است کسانی که از جدی بودن این خطرها و پیامدهای جبران‌ناپذیر آن سخن می‌گویند، به‌هیچ‌عنوان ترس و هراسی از جنگ ندارند. دست‌کم شخصا به‌عنوان کسی که در جریان جنگ هشت‌ساله در خطوط مقدم جبهه حضور داشته و به‌اصطلاح آرپی‌جی‌زن بودم، ترسی از جنگ ندارم و حقیقتا دیگر دلسوزان، اصلاح‌طلبان و نیروهای سیاسی و غیرسیاسی که درباره آینده ابراز نگرانی می‌کنند نیز نگران آثار مستقیم جنگ نیستند و از چنین شرایطی واهمه ندارند.

مساله اتفاقا آثار و پیامدهای غیرمستقیم جنگ است و شاید حتی مهم‌تر از آن، اینکه این ناظران هیچ آینده‌ای برای ادامه این روند متصور نیستند. از این منظر و وقتی نتایج اقدامات ما، گریبان دیگران و مشخصا یک جامعه چندده‌میلیونی را می‌گیرد، اگر بی‌گدار به آب بزنیم و دنبال پایان تنش و نزاع نباشیم، کارمان ایراد دارد، چراکه شرایط به‌هیچ‌عنوان ساده نیست و هرچه جلوتر می‌رویم، ناگوارتر نیز می‌شود.

آن هم در حالی که همین حالا هم بسیاری از فرصت‌ها را از دست داده‌ایم و درنتیجه، می‌بینیم که دوره تازه اعتراضات دانشجویی آغاز شده و التهاب بار دیگر به دانشگاه‌ها بازگشته‌اند. همانطورکه نارضایتی معیشتی اقشار و مشاغل گوناگون همچون معلمان و پرستاران نیز به اوج رسیده و شاهد شرایطی هستیم که معلمان و پرستاران و حتی برخی پزشکان، دیگر دست به اعتراض نمی‌زنند بلکه تن به استعفا از این مشاغل حساس و کلیدی داده و سعی دارند تا مگر به طرقی دیگر، معیشت خانواده‌های در رنج و سختی خود را تامین کنند.

اما متاسفانه حتی در این شرایط نیز درایتی رویت نمی‌شود؛ اینجاست که باید از مسوولان پرسید مگر شما نباید برای ملت کار کنید؟! اگر غیر از این است که بی‌تردید به مسیر اشتباهی می‌رویم اما اگر به‌واقع دنبال اجرای خواست ملت هستیم، پس باید دست به تغییرات و اصلاحاتی اساسی در نوع نگاه و رفتارمان بزنیم.

امروز باید بپذیریم که هیچ راهی جز توافق و برقراری رابطه صلح‌آمیز با جامعه جهانی نداریم. به‌ویژه باتوجه به اینکه دیگر چندان فرصتی تا موعد برگزاری انتخابات در آمریکا و اسرائیل باقی نمانده و هیچ بعید نیست بلافاصله پس از آن، علاوه‌بر تشدید دوچندان فشارهای تحریمی و اقتصادی، حملات نظامی به کشور نیز ازسرگرفته شود. فراموش نکنیم که حتی اگر برفرض دموکرات‌ها نیز به پیروزی برسند، اولا ترامپ دست‌کم دوسال فرصت دارد که فشار به ایران را تشدید کند و ثانیا دموکرات‌ها نیز احتمالا از این فرصت نخواهند گذشت، چراکه می‌توانند حال که هزینه‌های این جنگ از جیب جمهوریخواهان پرداخت شده، این مسیر را ادامه دهند و توفیق احتمالی را به نام خود سند بزنند.

اگر به جنگ و خشونت عادت کنیم، نمی‌توانیم در فضای صلح و تلاش و آبادانی زندگی کنیم. ما در فضایی هستیم که انگار به‌طوردائمی به دشمن نیاز داریم. قریب نیم قرن است که زمان را با همین مسائل هدر دادیم و بسیاری از کشورهای جهان از ما جلو زده‌اند و اگرچه به‌نظر می‌رسد دست‌کم در برخی حوزه‌ها به این باور رسیده‌ایم که باید به این وضعیت بحرانی پایان بدهیم اما انگار قادر به تصمیم‌گیری نیستیم. ما باید این تصمیم دشوار را بگیریم و به ملت نوید بدهیم که می‌خواهیم به‌سمت سازندگی گام برداریم زیرا امروز حتی متحدان یا به‌معنای دقیق‌تر، دوستان ایران همچون روسیه و چین نیز کم‌آورده‌اند و می‌خواهند هم در اختلافات خود با آمریکا به تفاهم برسند، هم مشکل ایران با غرب را حل کنند، چراکه بستن تنگه هرمز در عمل بیش از آنکه به آمریکا فشار بیاورد، به چینی‌ها و کلیت جامعه جهانی فشار آورده و به‌تعبیری خون به دل جهانیان کرده است. امروز در حالی که حتی این کشورهای دوست نیز بر لزوم پایبندی به همکاری‌های بین‌المللی در حوزه هسته‌ای تاکید دارند، گروهی از اصطلاحی عجیب همچون «استقلال کامل هسته‌ای» سخن می‌گوید و مجلس نیز در همان سو پیش می‌رود؛ مسیری که روشن نیست اگر در آن گام بزند، به‌واقع قادر به بازگشت خواهد بود یا نه!

امروز اگرچه کماکان برخی مسوولان و تریبون‌های رسمی از «ادامه مذاکرات» سخن گفته و سعی دارند با تزریق نوعی امیدواری بی‌پشتوانه، مانع از وخامت بیشتر مشکلات شوند اما واقعیت این است که راه‌حل مشکلات ما، گفتاردرمانی نیست بلکه باید دست به اقدام و عمل عاقلانه و مدبرانه بزنیم و با اعمال اصلاحات اساسی و منطقی در حوزه‌های مختلف حکمرانی، از سیاست خارجی و داخلی تا مدیریت جامعه و فرهنگ و البته اقتصاد و معیشت، با اعمال و رفتارمان جامعه را امیدوار کنیم چراکه گوش بازار و اقتصاد به این شعارها و گفتاردرمانی بدهکار نیست و تنها به تحولات عملی واکنش نشان می‌دهد. کمااینکه امروز باوجود تمامی این اقدامات شعاری، بازار ارز و سکه و طلا در مسیر دیگری پیش می‌رود بنابراین تا دیر نشده، باید از این روش دست برداریم و باور کنیم که اگر دیر بجنبیم، باید منتظر دلار ۳۰۰‌هزار تومانی و بیش از آن هم باشیم!

نظرات بینندگان